Vergelijk 2.459.084 mobiele telefoon aanbiedingen en vind de beste deal

Handsfree bellen straks ook verboden?

Achtergrond Handsfree bellen straks ook verboden?
Door ,

Je smartphone vasthouden tijdens het autorijden mag natuurlijk niet. Wist je dat het bedienen van je mobiele telefoon terwijl deze in de telefoonhouder zit ook strafbaar is? GSMinfo praat je bij over de voorgeschiedenis, de rechtszaak en de gevolgen van deze uitspraak.

Het aantal verkeersdoden daalt gelukkig al jaren. In 2000 stond de teller nog op 1.166 dodelijke slachtoffers, volgens de laatste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is dat aantal in 2016 gedaald tot 629. We hebben het hier alleen over het aantal doden: als we ook het aantal verkeersslachtoffers hierbij betrekken -dus ook verkeersdeelnemers met lichte verwondingen of (ernstig) lichamelijk letsel- dat zien we een heel ander beeld. Dan komt het aantal verkeersslachtoffers uit op meer dan 20.000. “Dat is een heel dorp. Elk jaar weer raakt een heel dorp ernstig gewond bij verkeersongelukken”, aldus Felix Cohen, directeur van Veilig Verkeer Nederland (VVN).

Een deel van de overleden verkeersdeelnemers hebben we te betreuren aan smartphonegebruik tijdens het autorijden. Precieze aantallen zijn niet bekend, maar volgens de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV) en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu komen hierdoor ieder jaar enkele tientallen verkeersdeelnemers om het leven. Minister Melanie Schultz van Haegen maakte in december 2016 bekend dat ze harder wilde optreden tegen smartphonegebruik in het verkeer. Zo overweegt ze onder meer om het gebruik van de smartphone op de fiets wettelijk te verbieden. Dit nadat socialemediacampagnes, lesmateriaal en de Beat The Street app niet effectief bleken.

De meeste Nederlanders zien dit wel zitten. Uit onderzoek van Smartagent Marketresponse (SAMR) blijkt dat driekwart van de ondervraagden voorstander is van een verbod op het actief bedienen van een smartphone op de fiets. Het onderzoek maakte onderdeel uit van een brede verkenningspoging van de minister om onverantwoord smartphonegebruik in het verkeer terug te dringen.

Hierboven gaat het over smartphonegebruik op de fiets. Maar fietsers zijn niet de enige verkeersdeelnemers die gevaarlijk verkeersgedrag veroorzaken doordat zij naar hun smartphone staren tijdens het fietsen. Ook automobilisten brengen zichzelf en anderen in gevaar door naar hun telefoon te grijpen tijdens het autorijden. Grote verschil met fietsers is dat er voor automobilisten wettelijke kaders bestaan die verbieden dat ze hun smartphone mogen vasthouden tijdens het autorijden. Dat staat in artikel 61a van het Reglement Verkeersregels en Verkeerstekens (RVV 1990) het volgende:

“Het is degene die een motorvoertuig, bromfiets, snorfiets of gehandicaptenvoertuig dat is uitgerust met een motor bestuurt verboden tijdens het rijden een mobiele telefoon vast te houden. Onder een mobiele telefoon wordt verstaan een apparaat dat bestemd is voor het gebruik van mobiele openbare telecommunicatiediensten.”

Duidelijk toch? Zoals we echter wel vaker zien is de werkelijkheid weerbarstiger dan het papier. Zo publiceerde de rechtbank Noord-Holland vorige week een vonnis waarin ‘vasthouden’ verschillend wordt geïnterpreteerd. Het is niet de eerste keer dat de rechtbank zich hierover moet buigen. De afgelopen paar jaar zijn diverse rechtszaken aangespannen, omdat degene die de bekeuring ontvangt er een andere interpretatie op nahoudt dan degene die de boete uitschrijft.

autorijden en smartphonegebruik

Voorgeschiedenis

Eind 2004 schreef de politie van Amsterdam een bekeuring van 140 euro uit aan een vrouw, omdat ze niet handsfree zat te bellen tijdens het autorijden. De betrokkene was het niet eens met de boete. Ze had de telefoon namelijk niet vast. Tegenover de rechtbank in Amsterdam vertelt ze dat zij een ‘speciaal ontworpen systeem’ had bedacht dat ze aan haar de pols van haar linkerarm had bevestigd. Tijdens het rijden maakte ze gebruik van de speakerfunctie van haar telefoon en had ze beide handen aan het stuur. Het gerechtshof oordeelde dat de boete terecht was. Ook in hoger beroep werd de vrouw schuldig bevonden en bleef de boete overeind. Ondanks haar creativiteit was de algehele verkeersveiligheid was in het geding.

“Inherent aan deze vorm van telefoneren is dat de afstand van de gebruiker tot het toestel direct van invloed is op de kwaliteit van het contact. Dat brengt met zich mee dat niet alleen het telefoongesprek afleidt van de verkeerssituatie, maar ook het risico toeneemt dat de bestuurder fysiek te veel betrokken is bij het voeren van het telefoongesprek en daardoor minder goed in staat is de benodigde verkeershandelingen te verrichten.”

Halverwege 2010 kreeg een moslima een boete van 160 euro opgelegd, omdat zij niet handsfree zat te bellen. De verbalisant zag dat zij haar telefoon achter haar hoofddoek had geplaatst. Volgens de dienstdoende politieagent overtrad zij hiermee het eerder genoemde artikel 61a RVV 1990. Daar was de vrouw het niet mee eens en stapte naar de rechtbank in Utrecht om haar gelijk te halen.

De rechtbank stelde de moslima in het ongelijk. In het vonnis lezen we dat de rechtbank van mening is dat door het vastklemmen van de smartphone achter haar hoofddoek haar aandacht niet alleen uitgaat naar het telefoongesprek, maar ook naar de bediening van het toestel omdat ze de toetsen niet kan zien. Zo kan de vrouw niet zonder moeite te doen het gesprek aannemen, beëindigen of het belvolume aanpassen. Daardoor is ze ‘minder goed in staat de benodigde verkeershandelingen te verrichten’. De boete van 160 euro werd dan ook niet kwijtgescholden. In 2013 kwam het gerechtshof van Arnhem-Leeuwarden tot hetzelfde oordeel toen een andere moslima zich schuldig maakte aan hetzelfde vergrijp.

Beide rechtbanken verwijzen in hun uitspraak naar de Nota van Toelichting uit februari 2002. Daarin vertelt de wetgever dat de politie ‘vasthouden van een mobiele telefoon’ ruim moet interpreteren. Er staat onder meer dat telefoneren achter het stuur niet verboden is, maar wel dat uitleg van het wetsartikel breed moet worden uitgelegd met het oog op de verkeersveiligheid en mogelijkheid tot handhaving. Tot slot vermeldt de Nota nadrukkelijk dat vasthouden niet alleen het vastklemmen van de telefoon in de hand(en) is: ook ‘tussen het oor en schouder geklemd houden’ moet gerekend worden tot vasthouden.

Telefoonhouder

Maar wat als je je smartphone niet in je handen vasthoudt, maar hem bedient terwijl hij in de telefoonhouder zit? Verdien je dan ook een bekeuring? Dit overkwam een man eind 2016 op de provinciale weg bij Sneek. Tegenover de rechtbank Noord-Nederland voerde de man aan dat hij zijn telefoon niet in de handen vast had toen hij de bon werd geslingerd. Zijn telefoon zat de hele tijd in de dashmount, die aan de linkerkant van het dashboard geïnstalleerd was. Hij erkent dat hij zijn telefoon tijdens het autorijden aan het bedienen was, omdat hij zes gemiste oproepen had. Aangezien hij zijn telefoon niet in zijn handen vasthield, wijst hij de boete voor ‘het vasthouden van een mobiele telefoon’ dan ook van de hand. Tot slot verwijst hij naar de verklaring van de verbalisant. Daarin staat dat hij zag dat de man in kwestie de telefoon bediende vanuit de dashmount.

De officier van justitie voert aan dat de man naar zijn telefoon staarde toen hij de politieauto voorbijreed. Zodoende maakte hij zich in haar ogen wel degelijk schuldig aan het ‘vasthouden’ van een mobiele telefoon. “Betrokkene was bezig met zijn telefoon en daardoor afgeleid. Hij heeft hiermee de verkeersveiligheid in gevaar gebracht. De officier van justitie heeft het beroep terecht ongegrond verklaard. Zij verzoekt dit beroep daar eveneens ongegrond te verklaren”, aldus mevrouw Meerdink namens de Centrale Verwerking Openbaar Ministerie.

De rechtbank stelt het Openbaar Ministerie in het gelijk. In het vonnis schrijft de rechtbank het volgende:

“De kantonrechter is van oordeel dat betrokkene tijdens het bedienen van de telefoon, ook wanneer deze in een telefoonhouder is geplaatst, gedurende enige tijd slechts met één hand de noodzakelijke verkeershandelingen kan verrichten. Dat brengt mee dat het met de andere hand bedienen van de telefoon, waarbij niet uitgesloten is dat betrokkene bijvoorbeeld appberichten beantwoordt, dan wel de sociale media aan het volgen is, betrokkene afleidt van de verkeerssituatie, maar ook dat betrokkene fysiek te veel betrokken is bij het bedienen van zijn telefoon. Hij is daardoor minder goed in staat de benodigde verkeershandelingen te verrichten. Uit de Nota van Toelichting blijkt dat juist door deze combinatie van factoren een niet te veronachtzamen risico voor de verkeersveiligheid ontstaat en is om deze reden het verbod ingevoerd.”

Autorijden en smartphonegebruik

Gevolgen

De man zal dus gewoon zijn boete van 239 euro moeten betalen, daar is geen ontkomen aan. Ook voor ons kan de uitspraak verregaande consequenties hebben. Moeten goedgezinde, godvrezende automobilisten bang zijn dat zij een bekeuring krijgen zodra zij hun smartphone ook maar met één vinger aanraken en door de politie worden betrapt? In reclamecampagnes van de overheid wordt handsfree bellen gepromoot. Het vonnis van de rechtbank Noord-Nederland wekt echter de indruk dat ook dit strafbaar is. De man in kwestie had immers zijn telefoon in een telefoonhouder en hij probeerde alleen maar iemand terug te bellen. Een duidelijke tegenstrijdigheid, of valt dat wel mee?

Als de voorgeschiedenis en de laatste rechtszaak ons iets leren, is het dat de verkeerspolitie en het OM de term ‘vasthouden van een mobiele telefoon’ zeer ruim interpreteren. Op de vraag of de politie een boete uitschrijft of niet, draait het om de vraag of en in welke mate het gedrag van een automobilist de verkeersveiligheid in gevaar bracht (of niet). Iedereen zal het eens zijn dat het fysiek vasthouden van een smartphone de verkeersveiligheid niet ten goede komt. Je houdt namelijk nog maar één arm over om mee te sturen, richting aan te geven en te schakelen. Ook het bedienen van een telefoon vanuit de houder kan resulteren in gevaarlijk weggedrag als slingeren, onvoldoende afstand houden, verkeerslichten en -borden over het hoofd zien, het overschrijden van de maximumsnelheid, en ga zo maar door. Het is aan de politieagent in kwestie om hier een oordeel over te vellen. Als een agent meent dat het overige verkeer gevaar loopt doordat jij met je telefoon bezig bent, zal hij een boete uitschrijven. Het is dan jouw recht om deze bekeuring aan te vechten in de rechtbank.

Mocht je verkeersgedrag de spuigaten uitlopen, al dan niet door smartphonegebruik, dan heeft de verkeerspolitie ook andere middelen om jou aan de kant te zetten. In artikel 5 van de Wegenverkeerswet van 1994 staat dat ‘het een ieder verboden is zich zodanig te gedragen dat gevaar op de weg wordt veroorzaakt of kan worden veroorzaakt, of dat het verkeer op de weg wordt gehinderd of kan worden gehinderd’. Dit artikel wordt ook wel een kapstokartikel genoemd. De wetgever kan immers niet iedere handeling vastleggen in een wet. Zo staat er bijvoorbeeld nergens dat het verboden is om de krant te lezen achter het stuur. Met artikel 5 kan de politie je hier wel degelijk op pakken.

Toch roept het vonnis een aantal belangrijke vragen op. Hoe zit het bijvoorbeeld als je met de autoradio aan het stoeien bent om die ene radiozender te zoeken? Of net dat ene nummer zoekt op een cd of je smartphone? Dan heb je ook niet je (volledige) aandacht op de weg. Krijg je hier straks ook een bekeuring voor? En hoe zit het met het bedienen van je TomTom of navigatie-app? Een route instellen tijdens het rijden mag niet, maar wat als je noodgedwongen moet omrijden en je nergens kunt parkeren? Dan moet je snel tijdens het rijden een alternatieve route instellen. Mag dit, of heb je dan ook een prent te pakken? Of wat als je een WhatsApp-bericht leest op je smartwatch? Strafbaar of niet? Of je je Bluetooth headset probeert goed te doen als je achter het stuur zit? Wij vermoeden dat we de komende jaren nog meer van dergelijke voorbeelden zullen zien die tot jurisprudentie zal leiden.

UPDATE: vlak na het verschijnen van dit artikel maakte Ernst Koelman van het Parket Centrale Verwerking Openbaar Ministerie bekend dat het OM naar het gerechtshof stapt. Op deze manier hoopt de instantie meer duidelijkheid te krijgen van de rechter over wat nou wel of niet mag achter het stuur met je smartphone. ‘Wij willen graag van de hoogste instantie een uitspraak die hopelijk ook in bredere zin duidelijkheid schept over wat wel en wat niet onder vasthouden valt’, aldus Koelman tegenover NU.nl

Autorijden en smartphonegebruik

Tot slot

De hamvraag is hoe we er voor zorgen dat het aantal verkeersdoden en -slachtoffers als gevolg van smartphonegebruik in het verkeer teruggedrongen kan worden. Dat is waar het in essentie allemaal om draait. Ieder slachtoffer is er één te veel. Peter van der Knaap, directeur van de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV), vertelt tegenover de NOS dat mensen de hele dag bezig zijn met hun smartphone. ‘En dat is jammer, want het vergroot de kans dat je betrokken raakt bij een ernstig ongeval met ongeveer een factor 10’, aldus Van der Knaap. Volgens hem speelt handhaving een belangrijke rol hierbij. Maar de kans dat je wordt aangehouden terwijl je met je smartphone speelt tijdens het autorijden, is volgens hem de afgelopen jaren flink teruggelopen.

Achilles Damen, landelijk verkeersofficier van Justitie, is het volstrekt eens met Van der Knaap. ‘Daar is met de politie over gesproken en die heeft in de tweede helft van vorig jaar meer controles uitgevoerd. Dat beleid willen we voortzetten.’ Ze meent dat apps eveneens een handje kunnen helpen bij het voorkomen van verkeersongelukken door smartphonegebruik. ‘Er zijn al verschillende bedrijven waarvan de werknemers een app gebruiken die, zodra de auto in beweging komt, alle signalen van social media als WhatsApp blokkeert tot het voertuig weer stil staat’, aldus Damen. De directeur van SWOV erkent het belang van deze techniek om het aantal verkeersslachtoffers terug te dringen.

Ook GSMinfo wil hier zijn steentje aan bijdragen. In het artikel ‘3 apps om je veilig te gedragen in het verkeer’ vertellen wij over de campagne van Interpolis en noemen we 3 apps die ervoor zorgen dat je aandacht op de weg is in plaats van je mobiele telefoon. 

Drie apps om je veilig te gedragen in het verkeer

Drie apps om je veilig te gedragen in het verkeer

26 jul 2017 - Piep piep, piep piep. Kun jij je maar moeilijk te bedwingen om je smartphone links te laten liggen als je aan het rijden bent? Gelukkig zijn er een aantal ontwikkelaars die apps hebben ontwikkeld om onze aandacht op de weg te houden. In dit artikel noemen we er drie.

Praat mee over dit artikel

De 5 populairste smartphones

Nieuwstip insturen

Heb je een tip of suggestie voor de redactie van GSMinfo.nl? Laat dit dan aan ons weten.

Om GSMinfo.nl goed te laten functioneren, maken wij gebruik van cookies. Lees ons Cookiebeleid.

Feedback verzenden