Vergelijk 3.050.164 mobiele telefoon aanbiedingen en vind de beste deal

Nieuwe Telecomwet: wat verandert er na 1 januari?

Achtergrond Nieuwe Telecomwet: wat verandert er na 1 januari?
Door ,

Op 1 januari treedt de nieuwe Telecomwet in werking. Het is een aangescherpte wetgeving waarin nieuwe regels voor het afsluiten van een telefoonabonnement met toestel worden vastgelegd, met verregaande consequenties. Wat gaat er precies veranderen? GSMinfo zet de belangrijkste wijzigingen en implicaties voor je op een rij.

Voordat we ingaan op de nieuwe wetgeving, is het goed om eerst naar het verleden te kijken. Dan krijg je een beter beeld waarom de overheid het noodzakelijk vond om strengere regels door te voeren.

Kantonrechter

Daarvoor moeten we terug naar 2013. In dat jaar diende een rechtszaak bij de kantonrechter in Den Haag. Een jonge Rotterdamse vrouw had eind 2010, vermoedelijk onder dwang, in totaal acht telefoonabonnementen afgesloten bij verschillende telecomaanbieders. Telkens werd haar een ‘gratis’ telefoon in het vooruitschiet gesteld. Toen zij een aantal facturen niet of slechts gedeeltelijk betaalde, kreeg zij een aanklacht aan haar broek. De eisende partij verlangde dat zij het verschuldigde bedrag plus de resterende abonnementskosten van de overeenkomst zou betalen. De rechtbank moest een antwoord formuleren op de vraag of de overeenkomsten al dan niet in juridische zin waren te classificeren als consumentenkrediet, dan wel als koop op afbetaling.

Hoge Raad doet uitspraak

De rechter constateerde dat meerdere vakgenoten dezelfde vraag voorgeschoteld kregen in vergelijkbare zaken en dat zij uiteenlopende conclusies trokken. De kantonrechter in deze zaak durfde het niet aan om een uitspraak te doen en vond dat de Hoge Raad, de hoogste rechterlijke instantie in Nederland, een oordeel moest vellen.

In juni 2014 kwam de Hoge Raad met haar arrest. De rechtbank oordeelde dat er sprake was van een kredietovereenkomst zoals vastgelegd in de Wet op het Consumentenkrediet (WCK), dan wel een koop en verkoop op afbetaling die staat omschreven in artikel 7A: 1576 van het Burgerlijk Wetboek (BW). Simpel gezegd betekent dit dat telecombedrijven helemaal geen ‘gratis’ telefoon weggeven, maar een lening verstrekken. Zodoende zijn ze gebonden aan de regels van de Wet Financieel Toezicht (WFT).

Rechtszaak

De uitspraak verschafte enige duidelijkheid, maar de praktische uitwerking was nog een raadsel. Wat als iemand succesvol een overeenkomst geheel dan wel gedeeltelijk weet te vernietigen? Hoe krijgt de ongedaanmakingsverplichting dan precies vorm? Een andere kantonrechter stelde hierover aanvullende vragen aan de Hoge Raad. De rechtbank oordeelde in februari 2016 dat klanten bij vernietiging van een abonnement de smartphone die ze van de telecomaanbieder kregen moeten inleveren. De aanbieder moet het reeds betaalde bedrag terugstorten op de rekening van de klant. Mochten klanten de telefoon willen houden, dan moeten zij de resterende waarde van toestel vergoeden.

Gedragscode

Hoewel de Hoge Raad in 2014 al had bepaald dat telefoonkredieten onder de WFT vallen, duurde het nog tot het najaar van 2015 totdat de politiek zich met de kwestie ging bemoeien. Op aandringen van de Tweede Kamer werd er gekeken of de telecomsector tot een gezamenlijke oplossing kon komen die tot vrijstelling van de WFT zou leiden. Minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem ging met de grootste partijen uit de telecomsector om tafel zitten. De poging om op vrijwillige basis tot een gedragscode te komen, liep uit op niets. Daarop beëindigde de minister het overleg in april 2016. Dijsselbloem schreef in een brief aan de Tweede Kamer het volgende:

“Ik respecteer de inspanningen die door de telecomsector en de Autoriteit Consument & Markt (ACM) zijn geleverd. Naar aanleiding van het bovenstaande ben ik evenwel tot de conclusie gekomen dat de voorstellen die door de sector zijn ingediend niet kunnen leiden tot de verlening van een vrijstelling van de regels voor kredietverlening uit de Wet Financieel Toezicht (WFT).

Het voorgaande betekent dat de WFT van toepassing blijft en de Autoriteit Financiële Markten (AFM), voor zover nodig, zal kunnen gaan aansturen op de naleving van deze regels. Ik ga er vanuit dat de AFM daarbij zowel de belangen van de consument als ook de belangen van de aanbieders in ogenschouw zal nemen. Er is reeds geruime tijd sprake van een gedoogsituatie en consumenten moeten zo snel als redelijkerwijs mogelijk de bescherming genieten die door de wet- en regelgeving wordt geboden. De telecomsector zal echter nog een redelijke termijn moeten krijgen om haar praktijk om te vormen naar de eisen die bij of krachtens de WFT zijn gesteld. De AFM zal dit proces zorgvuldig vormgeven.”

De meeste providers reageerden teleurgesteld in de reactie van de minister. In een gezamenlijke reactie van KPN, T-Mobile, Vodafone, Tele2 en Ziggo schreven ze dat ze teleurgesteld waren in de uitkomst van het overleg met Dijsselbloem. Een gedragscode zou meer bescherming bieden voor consumenten. “De sector is ervan overtuigd dat de gedragscode beter is voor de consument in de strijd tegen overkreditering en problematische schulden en leidt tot minder regeldruk”, aldus de providers.

Waarom strengere wetgeving?

Waarom de Nederlandse overheid strengere regels oplegt aan telecombedrijven en providers is eenvoudig. De politiek wil dat kredietverstrekking op een verantwoorde wijze plaatsvindt. Kredietverstrekking is aan strenge regels gebonden. Nu de Hoge Raad heeft geoordeeld dat een ‘gratis’ telefoon bij een abonnement feitelijk een contradictio in terminis is, moeten kredietverstrekkers zich aan dezelfde strenge regels houden. Toen de poging om tot een gezamenlijke gedragscode te komen mislukte, zag minister Dijsselbloem zich genoodzaakt om strengere wetgeving door te voeren. Als de wortel niet werkt, dan maar de stok.

De WFT is er niet voor niets. Hij is in het leven geroepen om consumenten te beschermen. Het doel is om ze aan te sporen om eerst goed na te denken over de financiële gevolgen voordat zij een lening afsluiten. De leus ‘Let op! Geld lenen kost geld’ is geen holle frase, maar probeert mensen aan te sporen tot meer bewustwording over geld lenen. Tot slot wil de overheid met deze wet voorkomen dat consumenten het de normaalste zaak van de wereld vinden om geld te lenen en schulden te hebben. Amerikaanse praktijken waarbij sommige huishoudens op een creditcard leven, wil de Staat zo veel mogelijk tegengaan.

Een andere reden om voor een strengere Telecomwet te kiezen is om de informatiepositie van consumenten te verbeteren. Als je vroeger een telefoonabonnement in combinatie met een smartphone afsloot, noemde de aanbieder slechts één bedrag in je contract: het maandbedrag. Dat was een samenstelling van de abonnementskosten, aflossing voor de smartphone en rente die je over de toestelfinanciering betaalt. Vanaf 1 januari moeten aanbieders een onderscheid aanbrengen tussen enerzijds de abonnementskosten en anderzijds de kosten voor het toestel. Niet alleen in de winkel, maar ook in het contract dat ze aanbieden en de maandelijkse factuur. Zo wordt het eenvoudiger voor consumenten om prijzen met en zonder toestel te vergelijken en kunnen ze een betere afweging maken.

Apple iPhone 6S

Wat verandert er vanaf 1 januari?

Van half april tot eind december 2016 hebben telecomaanbieders de tijd gehad om aanpassingen te maken zodat ze voldoen aan de strengere Telecomwet. Wat betekent dit nou concreet voor ons als consument?

Om te beginnen worden abonnementen die inclusief smartphone worden geleverd beschouwd als koop op afbetaling. Voordat telecomaanbieders jou een abonnement met toestelfinanciering mogen verstrekken, moeten zij informatie inwinnen over je financiële huishouding. Daarbij moeten ze kijken naar zaken als inkomen, schulden en woonlasten. Als dat allemaal in orde is mogen ze een lening aan jou geven. In het ergste geval kunnen ze -lees: moeten ze- je dus een abonnement met toestel weigeren.

Straks ontvang je twee verschillende facturen in de bus: de maandelijkse factuur voor het abonnement en de toestelfactuur. In praktijk zullen beide rekeningen waarschijnlijk gecombineerd worden tot één maandelijkse factuur. Er is in ieder geval een duidelijk onderscheid tussen beide componenten. Zodoende weet je precies hoe je maandbedrag is opgebouwd.

Verder krijg je als je vanaf 1 januari de winkel binnenloopt twee prijzen te zien: de maandelijkse kosten van het telefoonabonnement en de maandelijkse kosten van de smartphone. Tevens word je geconfronteerd met de slogan ‘Let op! Geld lenen kost geld’, ook als je via internet een telefoonabonnement afsluit. Ook op GSMinfo.nl verschijnt dit logo in beeld op relevante pagina's. Daarnaast krijg je de belangrijkste informatie gepresenteerd in een krediettabel. In de autobranche is dat al jaren de normaalste zaak van de wereld en bij smartphones is dat vanaf 2017 ook het geval.

De regels voor BKR-registratie gaan in op 1 januari. De verplichte inkomenstoets voor telecomaanbieders geldt pas vanaf 1 mei.

Geld lenen kost geld

Uitzonderingen

Er is een aantal uitzonderingen waarop deze inkomens- en schuldentoets achterwege blijft. Om te beginnen is hij alleen van toepassing als je een abonnement afsluit in combinatie met een toestel. Als je een prepaid- of sim-only abonnement afneemt, wordt er niet getoetst. Dat is logisch, want er wordt immers geen lening verstrekt. Bovendien heeft de controle alleen betrekking op het toestel en niet het abonnement.

Alleen als je een abonnement met smartphone kiest vindt er dus een toetsing plaats. Maar ook in dat geval zijn er uitzonderingen. Als de telefoon bij je abonnement een waarde van 249,99 euro of minder heeft, blijft controle achterwege. Pas als je een duurdere smartphone neemt, moet de aanbieder onderzoek verrichten naar je kredietwaardigheid. Ook in dit geval kent de WFT een uitzondering op de regel. Als je de telefoon in één keer of maximaal drie termijn terugbetaalt, is er geen sprake van een koop op afbetaling. Hiermee wordt de regels in de WFT buiten spel gezet.

Mocht je een smartphone leasen, dan wordt de WFT eveneens omzeild. Als je een telefoon leaset ben je namelijk geen eigenaar: je betaalt enkel voor het gebruik. Nadat de contractperiode is verstreken, geef je het toestel weer terug aan de aanbieder. Zodoende is er geen sprake van koop op afbetaling.

Tot slot is er nog één laatste uitzondering: zakelijke abonnementen. Ook deze categorie valt buiten de toetsingsplicht van telecomaanbieders.

Geld lenen

Gevolgen

Een BKR-registratie klinkt als een kleinigheid, een formaliteit, maar kan verregaande consequenties hebben. Als je bijvoorbeeld naar de bank gaat om een hypotheek af te sluiten, kan de hoogte daarvan in negatieve zin beïnvloed worden. Anders gezegd: je krijgt een lagere hypotheek omdat je een lopende lening hebt.

De Hypotheekshop, een onafhankelijk adviesorgaan over hypotheken, pensioenen en verzekeringen, maakte naar aanleiding van de nieuwe wetgeving twee rekenvoorbeelden wat een BKR-registratie kan kosten als je een hypotheek wil afsluiten. In het eerste voorbeeld is een 25-jarige consument het uitgangspunt. Deze fictieve persoon heeft een jaarinkomen van 25.000 euro, moet 2% rente betalen over zijn of haar hypotheeklening en betaalt maandelijks 15 euro voor zijn of haar mobiele telefoon. De maximale leencapaciteit van deze persoon zonder telefoonlasten bedraagt 104.273 euro. Het maximale bedrag wat deze persoon kan lenen als de telefoonlasten worden meegerekend, komt uit op 100.215 euro. Dat betekent dat hij of zij ruim 4.000 euro minder kan lenen als gevolg van de nieuwe wetgeving.

In het tweede rekenvoorbeeld staat een gezin met twee pubers centraal. Ieder van hen heeft een smartphone waar zij maandelijks 15 euro voor kwijt zijn. Het verzamelinkomen bedraagt 50.000 euro en de hypotheekrente 2%. Als de telefoonlasten buiten beschouwing worden gelaten kan het gezin maximaal 231.093 euro lenen. Met de maandelijkse lening voor de smartphones wordt dit bedrag bijgesteld naar 214.860 euro. In dit scenario kunnen zij ruim 16.000 euro minder hypotheek krijgen.

De rekenvoorbeelden laten zien dat consumenten duizenden euro’s minder hypotheek krijgen als gevolg van een relatief kleine lening. De Hypotheekshop spreekt van “zware consequenties” en “onbedoelde gevolgen” van de BKR-registratie voor een lening op een smartphone. Nota bene: in de voorbeelden wordt er uitgegaan van een hypotheekrente van slechts 2%, wat historisch laag is. Met de aantrekkende huizenmarkt stijgt de hypotheekrente vanzelfsprekend mee. De maximale leencapaciteit zal hierdoor hoogstwaarschijnlijk nog verder afnemen.

Euro's

Tot slot

Met de strengere Telecomwet wil de overheid overkreditering voorkomen en de schuldenproblematiek aanpakken. Leningen moeten op een verantwoorde wijze tot stand komen. Als je de inkomenstoets en schuldvraag van een telecomaanbieder niet doorstaat, is het in de ogen van de Staat niet verstandig om een lening aan te gaan. Of een gedwongen BKR-registratie een paardenmiddel is of niet zal de toekomst moeten uitwijzen.

Het is interessant om te zien wat voor invloed de nieuwe wetgeving heeft op het koopgedrag van consumenten. Gaan wij massaal sim-only abonnementen afsluiten en kopen we meer (dure) losse toestellen? Nemen we genoegen met een goedkopere smartphone, of houden we langer vast aan onze oude telefoon? Of kopen we juist meer refurbished en tweedehandstoestellen? En hoe zit het met telecombedrijven? Gaan zij meer met leasecontracten werken of niet? Allemaal relevante vragen waar we op dit moment nog geen antwoord op kunnen geven. 

Wat doen jullie na 1 januari? Heeft de nieuwe wetgeving invloed op jullie aankoopplannen? Laat gerust een reactie achter onder dit artikel.

Praat mee over dit artikel

De 5 populairste smartphones

Nieuwstip insturen

Heb je een tip of suggestie voor de redactie van GSMinfo.nl? Laat dit dan aan ons weten.

Om GSMinfo.nl goed te laten functioneren, maken wij gebruik van cookies. Lees ons Cookiebeleid.

Feedback verzenden